Sağlık arama davranışı olarak internet kullanımını inceleyen bir araştırma
Öz
Özet
Amaç. Bu çalışmada, sağlığı ilgilendiren konularda kullanımda olan ve belirlenmiş kriterlere göre seçilmiş bazı web sitelerinin şekil, içerik ve kurumsallık gibi özelliklerinin araştırılması amaçlanmıştır. Yöntem. Tanımlayıcı tipte olan bu araştırmada, Türkiye’de en sık kullanılan arama motoruna vücut sistemleri ile ilgili semptomlara ilişkin seçilmiş anahtar sözcükler verildiğinde ulaşılan web siteleri değerlendirilmiştir. Anahtar sözcükler, her bir semptom için dört adet olmak üzere “semptomun kendisi”, “semptom ve koruma”, “semptom ve tanı”, “semptom ve tedavi” şeklinde belirlenmiştir. Anahtar sözcükler, araştırmacılar tarafından belirlenen vücut sistemleri (sinir, sindirim, kardiyovasküler, solunum, kas-iskelet, endokrin, üriner, erkek genital, kadın genital, deri ve lenfatik sistemleri) ile ilgili araştırmacıların çalıştıkları hastanenin ilgili bölümlerinin baş asistanlarına ilgilendikleri sistemle ilgili “En sık gördüğünüz beş semptomu söyler misiniz?” sorusuna verilen yanıtlara göre belirlenmiştir. Baş asistanlar tarafından ifade edilen anahtar sözcükler listelenmiş, araştırmacılar tarafından kura çekilerek beş semptom içinden üç semptom seçilmiştir. Her bir anahtar sözcük için anahtar sözcük yanında virgül kullanılarak üç farklı ek sözcük kullanılmıştır (“anahtar sözcüğün kendisi”, “anahtar sözcük, korunma”, “anahtar sözcük, tanı”, “anahtar sözcük, tedavi”). Bir semptom için toplam dört farklı arama yapılmıştır. Toplamda, her bir sistem için 12 anahtar sözcük incelenmiştir. Her bir anahtar sözcük için reklam kullanarak üst sırada olan siteler hariç ilk 5 site değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, ilk aşamada her bir sistem için toplam 60, on sistem için ise 600 web sitesi incelenmiştir. Sitelerde çakışmalar dışarıda bırakıldığında toplamda 475 web sayfası incelenmiştir. Veri girişi ve analizi için SPSS programı kullanılmıştır. Bulgular. Araştırmaya dahil edilmiş sitelerin %92’sinde kanıta dayalı hiçbir bilgi olmadığı bulunmuştur. Bununla beraber sağlıkla ilgili bilgi veren mevcut sitelerin %40,6’sında hekime veya sağlık çalışanına yönlendirme olmaması dikkat çekmiştir. Ayrıca sitelerin %65,9’u reklam içermektedir. Araştırmacıların sadece %9,7’si web sayfalarını hastalarına önereceklerini belirtmişlerdir. Reklam içerme ve sponsor olması araştırmacıların öneri seçeneklerini etkilemiştir. Sonuç. Sonuç olarak sağlık/hastalıkla ilgili web sitelerinin kullanıcıları için ticari kaygılardan bağımsız olarak yararlı olabilmeleri için gelişmeye/iyileşmeye gereksinimi bulunmaktadır.
Anahtar sözcükler: Semptom, sağlık arama davranışı, internet
Abstract
Aim. In this study, “active” web sites related to health which were selected due to determined criteria have been evaluated in terms of formal, contextual and institutional characteristics. Methods. In this descriptive study, web sites which have been accessed when selected key words on the most frequently seen symptoms of the diseases were entered into the most frequently used search engine in Turkey. Four key words for each symptom were determined like “symptom alone”, symptom and prevention”, “symptom and diagnosis”, “symptom and treatment”. Researchers determined the most frequently seen symptoms of the neural, gastro intestinal, cardiovascular, respiratory, musculo-skeletal, endocrine, urinary, male genital, female genital, skin and lymphatic systems due to the answers of chief residents’ working at a university hospital to the question “Would you kindly say the most frequently seen five symptoms in your daily practice?”. All stated symptoms were listed by the researchers and three of five for each system were selected by random. For each key word, four searches were completed (the key word itself as well as three more searches using; “key word, prevention”, “key word, diagnosis”, “key word, treatment”. Four different searches were done for each symptom which equals to 12 searches for one system. The first five web sites excluding the web sites used advertisements were investigated for one search. In the end, 60 web sites for each system and 600 web sites for all systems were assessed in the first run of the study. After exclusion of the duplicated sites, 475 web sites were included in the study. SPSS program was used for data entry and analysis. Results. Ninety two percent of the web sites did not include evidence based information. Besides, 40.6% of the current sites did not direct their users to either physicians or health professionals. Sixty five percent nine of the accessed web sites included advertisements. Only 9.7% of the researchers stated their possibility to recommend the web sites to their patients. The advertisement and sponsor relationships influenced their recommendation status. Conclusion. Web sites’ related to health/diseases need improvement(s) in order to be useful for their users in the community independently from commercial expectations.
Keywords: Symptom, health seeking behavior, internet
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Merriam Webster’s Dictionary & Thesaurus, 2008. Available from: http://www.merriam-webster.com/dictionary/internet. Accessed: 07.08.2014.
- TDK Sözlük. Available from: http://www.tdk.gov.tr. Accessed: 07.08.2014.
- Hanehalkı bilişim teknolojileri kullanım araştırması 2014 haber bülteni. Available
- http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=16198. from: 10.12.2014. Accessed:
- Doyle DJ, Ruskin KJ, Engel TP. The internet and medicine; Past, Present and The future. Yale J Biol Med 1996; 69: 429-37.
- Shepperd S,Charnock D,Gann B. Helping patients access high quality health information. Br Med J 1999; 319: 764-6.
- Erer S. Kitle iletişim araçları ve tıp etiği. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi 2013; 3: 24-8.
- Ulus T, Gürgan M. Sağlık alanında internet kullanımı ve halk sağlığı. Bozok Tıp Dergisi 2011; 2: 43-6.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
-
Yazarlar
Abdullah Can
Ebru Sönmez
Ferhad Özer
Gözde Ayva
Halit Bacı
Hazel Kaya
Ozan Uyan
Gülnaz Ulusoy
Nuray Öğütçü
Dilek Aslan
Yayımlanma Tarihi
25 Ağustos 2014
Gönderilme Tarihi
25 Ağustos 2014
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2014 Cilt: 36 Sayı: 4
Cited By
Sağlık Programlarında Gerçeklik Sorunu: “Geleceğin Uzmanları Ne Düşünüyor?”
Erciyes İletişim Dergisi
https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.492913Cerrahi Hastalarının Sağlık Bilgisine Ulaşmada İnternet Kullanım Özellikleri
Kocaeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi
https://doi.org/10.30934/kusbed.409937Bireylerin E-Sağlık Okuryazarlığı ve Siberkondri Düzeylerinin İncelenmesi
İnsan ve İnsan Dergisi
https://doi.org/10.29224/insanveinsan.674726Adölesan Sağlığı İçin Bir Tehlike: Menstruasyon Hijyeni ile İlgili Türkçe Web Sayfalarındaki Bilgiler Ne Kadar Güvenilir?
Sakarya Medical Journal
https://doi.org/10.31832/smj.809611Yeni Kuşak Hastalığı Siberkondri: Yeni Medya Çağında Kuşakların Siberkondri Düzeyleri İle Sağlık Okuryazarlığı İlişkisi
OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.26466/opus.855959Web Tabanlı Eğitimin Kardiyovasküler Hastalıkların Yönetimine Etkisi
Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.46237/amusbfd.799106Akademisyenlerin Sağlık Anksiyeteleri İle Siberkondri Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesine Yönelik Bir Araştırma
Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi
https://doi.org/10.21076/vizyoner.903964Türkçe İnternet Sitelerinde Oral Liken Planus ile İlgili Bilgi Kalitesinin Değerlendirilmesi
Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi
https://doi.org/10.52881/gsbdergi.983419Sağlık Arama Davranışı Üzerine Bir Saha Çalışması
Sosyal Bilimler Metinleri
https://doi.org/10.56337/sbm.1244490Ebeveynler ve Online Sağlık Bilgisi Arama Davranışı: Sağlık Okuryazarlığı Kapsamında Bir İnceleme
TRT Akademi
https://doi.org/10.37679/trta.1328286Examination of health-seeking behavior, e-health literacy, and successful aging in older people
Journal of Human Behavior in the Social Environment
https://doi.org/10.1080/10911359.2024.2302498Türkiye’de Sezaryen Sonrası Vajinal Doğumla İlgili Web Sitelerinin Nitel Analizi: Bir Doküman Analizi
Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi
https://doi.org/10.38108/ouhcd.1297518Aile Sağlığı Merkezlerine Başvuran Yaşlı Bireylerin E-Sağlık Okuryazarlığı Durumunun İncelenmesi
Hacettepe University Faculty of Health Sciences Journal
https://doi.org/10.21020/husbfd.1268108Yetişkin Bireylerde Sağlık Arama Davranışı, Sağlık Sorumluluğu ve Etkileyen Faktörler
Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi
https://doi.org/10.54061/jphn.1532446The Effect of E-Health Literacy and Patient–Physician Relationship on Treatment Adherence
Healthcare
https://doi.org/10.3390/healthcare13060632Health Information Seeking Behavior and its Determinants on Social Media: The Case of American Adults
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.46413/boneyusbad.1618408Hemşirelik Öğrencilerinin Dijital Ortamlarda Sağlık Bilgisi Edinme ve Teyit Etme Davranışları ile Sağlık Algı Düzeylerinin Belirlenmesi
Türk Hemşireler Derneği Dergisi
https://doi.org/10.70479/thdd.1649451Evaluation of Gynecologists' Websites in terms of Ethical Principles
Journal of International Health Sciences and Management
https://doi.org/10.48121/jihsam.1750270